Gemiddeld eens per maand komt er bloed, gemengd met slijm, uit de vagina van een vrouw*. Dit heet menstruatie. Het wordt ook wel ongesteldheid of maandstonde genoemd.
Menstruatie
De menstruatie is onderdeel van de menstruatiecyclus. Die begint op de eerste dag van je ongesteldheid en eindigt op de dag voordat je weer opnieuw ongesteld wordt. Gemiddeld duurt deze cyclus 28 dagen, maar het is per persoon en per cyclus verschillend. Bij de meeste vrouwen duurt een cyclus tussen de 21 en 35 dagen. Door bijvoorbeeld stress, ziekte, slaaptekort, alcohol of medicijngebruik kan het zijn dat je eerder of later ongesteld wordt dan verwacht.
De menstruatie zelf duurt ongeveer een week, maar korter of langer (tussen de 3-8 dagen) is ook normaal. Veel meiden zijn na hun allereerste menstruatie niet meteen regelmatig ongesteld. Dat kan soms wel een paar jaar duren. We noemen een cyclus ‘regelmatig’ als er steeds ongeveer evenveel dagen zitten tussen twee menstruaties. Voor sommige vrouwen blijft hun cyclus onregelmatig. De meeste vrouwen worden tussen hun 11e en 14e voor het eerst ongesteld en blijven menstrueren tot ze rond hun 50e in de overgang komen.
Menstruatiecyclus (wat gebeurt er?)
De menstruatiecyclus bestaat uit twee fases. In de eerste fase (de folliculaire fase), maak je een hormoon aan dat blaasjes in je eierstokken helpt groeien en rijpen. Deze blaasjes noemen we follikels. Ongeveer twee weken voordat je ongesteld wordt, laat een van deze follikels een eicel los: de eisprong of ovulatie.
In de tweede fase (de luteale fase) maakt je lichaam hormonen aan om te zorgen dat het eitje kan innestelen. Daardoor wordt het baarmoederslijmvlies dikker. Als de eicel niet binnen 24 uur bevrucht wordt, sterft het af en daalt ook de aanmaak van deze hormonen weer. De baarmoeder stoot het slijmvlies dan samen met het eitje en wat bloed af.
Menstruatieklachten
Veel vrouwen ervaren pijn of andere klachten rondom hun menstruatie. Als de baarmoeder samentrekt, kan dat vervelende krampen veroorzaken. Andere veelvoorkomende klachten zijn hoofdpijn, (lage) rugpijn, vermoeidheid en stemmingswisselingen.
Tot op zekere hoogte zijn menstruatieklachten normaal en hoef je je hier geen zorgen over te maken. Vervelend zijn ze natuurlijk wel. Het is fijn als hiervoor begrip is vanuit je omgeving, en je kunt aangeven wat je nodig hebt. Bijvoorbeeld rust, of even iets gas terugnemen. Heb je ernstige klachten? Het kan zijn dat je endometriose of premenstrueel dysforie syndroom (PMDD) hebt. Twijfel je of je klachten normaal zijn, bespreek dit dan altijd met je arts.
Extreme klachten
Wanneer je menstruatie grote invloed heeft op je dagelijks leven dan is het raadzaam om naar een arts te gaan. Zeker bij:
-
- Pijn die het dagelijks leven ernstig beïnvloedt
- Mentale klachten vóór of tijdens de menstruatie die het dagelijks leven ernstig beïnvloeden
- Hevig bloedverlies, bijvoorbeeld als je elke twee uur of vaker menstruatieproducten moet verwisselen, of regelmatig doorlekt
- Grote klonten of stolsels in het menstruatiebloed
- Grote vermoeidheid tijdens de menstruatie
- Bloeden tijdens de eisprong (ovulatie), als dit langer dan 2 dagen duurt
Menstruatieproducten
Wat kun je gebruiken om het bloed op te vangen? Er zijn tegenwoordig verschillende producten: maandverband en tampons, maar ook een menstruatiecup of -disc en menstruatieondergoed. Bij elke menstruatie verliest een vrouw zo’n 2 tot 6 eetlepels bloed. Bij sommige vrouwen zijn de bloedingen heviger. Dit kan komen door een cyclus- of hormoon–gerelateerde aandoening, zoals Hevig Menstrueel Bloedverlies (HMB).
Seks tijdens de menstruatie
De één vindt seks tijdens de menstruatie niet prettig, de ander maakt het niets uit. Feit is dat er wel wat bloed bij komt kijken, maar vies, onhygiënisch of gênant is het niet. Met een menstruatiedisc is het mogelijk om penetratieseks te hebben zonder bloedverlies. Met een menstruatiecup kan dat niet, want die wordt minder diep ingebracht en heeft een tuitje onderaan.
Je kunt zwanger raken van seks op de dagen dat je nog menstrueert. Op de eerste dag van de menstruatie begint een nieuwe cyclus met het rijpen van een eitje, en zaadcellen kunnen wel 5 tot zelfs 7 dagen overleven in de baarmoeder. Bij vrouwen met een korte of onregelmatige cyclus kan er in de eerste of tweede week alweer een eitje vrij komen, dat door de nog levende zaadcellen kan worden bevrucht.
* met de term ‘vrouwen’ worden op deze pagina vrouwen, trans en non-binaire mensen bedoeld die kunnen menstrueren