Wanneer in de menstruatiecyclus is er kans op een zwangerschap? Oftewel: wanneer is een vrouw vruchtbaar? Hier lees je hoe het precies zit.
Wat zijn de vruchtbare dagen?
Vanaf de eerste dag van de menstruatie begint een nieuw eitje te rijpen in de eierstok van een vrouw. Als het eitje rijp is, springt het van de eierstok: de eisprong (ovulatie). Het eitje wordt opgepikt door de eileider. Daar kan het bevrucht worden door een zaadcel.
Een eitje leeft ongeveer 24 uur. Zaadcellen kunnen tot wel 5 dagen of soms zelfs nog langer overleven in de baarmoeder. Dus penis-in-vagina seks in de week vóór de eisprong kan al leiden tot een bevruchting.
De dag van de eisprong is niet elke cyclus op dezelfde dag, dus niet precies te voorspellen. Een cyclus van een vrouw heeft een folliculaire fase een luteale fase. In de folliculaire fase groeit een eiblaasje uit tot een rijp follikel. Dat kan per vrouw en per cyclus korter of langer duren. Na de ovulatie treedt de luteale fase op, waarin het baarmoederslijmvlies geschikt wordt gemaakt voor innesteling van de eicel.
Als een eitje niet bevrucht wordt, volgt ongeveer 14 dagen na de eisprong de menstruatie. Het baarmoederslijmvlies wordt dan afgestoten. Je weet dus achteraf wanneer de ovulatie ongeveer was, maar ook hier kan variatie in zitten.
Omdat de folliculaire fase en de luteale fase niet elke cyclus even lang zijn, zitten er niet altijd precies evenveel dagen tussen twee menstruaties. Een regelmatige menstruatiecyclus duurt tussen de 21 en 35 dagen.
Hoe weet je wanneer de eisprong komt?
Er zijn wel manieren om te bepalen of je eisprong eraan komt of om de volgende eisprong te voorspellen. Door te kijken naar verschillende factoren krijg je een beter beeld van jouw cyclus. Daardoor weet je wanneer je het beste seks kunt hebben als je een zwangerschap wilt.
- Zitten er steeds ongeveer evenveel dagen tussen twee menstruaties, dan is te berekenen wanneer de volgende eisprong ongeveer zal zijn. De eisprong was namelijk ongeveer 14 dagen vóór de dag dat de menstruatie kwam. Er zijn apps waarin je de dagen dat je menstrueert bij kunt houden. Na een aantal cycli voorspellen deze dan de volgende eisprong. Maar let op: je cyclus kan ineens toch anders zijn dan je dacht. Factoren als stress en ziekte, maar ook leefstijlfactoren, kunnen er invloed op hebben.
- Vaginale afscheiding bekijken en voelen: vlak voor de eisprong wordt de afscheiding doorzichtiger, als eiwit, en is deze draderig. Je kunt het tussen twee vingers uit elkaar trekken. Dit is niet voor iedere vrouw herkenbaar.
- ’s Ochtends direct na het wakker worden je lichaamstemperatuur opnemen: ergens in de dagen dat je lichaamstemperatuur met 0,3 tot 0,5 graden stijgt, is je eisprong. Je kunt daarmee zien wanneer je je eisprong hebt gehad en niet meer vruchtbaar bent. Zit hier een regelmaat in, dan heb je een idee wanneer je vruchtbaar bent in de volgende cyclus.
Er zijn ook apps die op basis van de gemeten lichaamstemperatuur na een aantal cycli de volgende ovulatie voorspellen. Maar er kunnen altijd factoren zijn die je lichaamstemperatuur beïnvloeden, zoals stress, ziekte, slaaptekort, alcohol en medicijngebruik. En wanneer je de lichaamstemperatuur niet direct meet als je wakker wordt, is je lichaamstemperatuur al opgelopen en is de meting ook niet betrouwbaar. Ook is niet bij alle vrouwen een stijging in de lichaamstemperatuur waar te nemen.
- Baarmoedermond voelen: diep in je vagina kun je de baarmoedermond voelen. Richting de eisprong ligt de baarmoedermond hoger, voelt hij zachter en gaat hij open.
- Met een ovulatietest kun je het luteïniserend hormoon (LH) meten. Het LH is nodig voor de laatste uitrijping van de eicel. Ruim een dag na de LH-piek is de eisprong. Doordat het LH pas 1 of 2 dagen vóór de eisprong begint te stijgen, meet je hiermee alleen de vruchtbare dagen vlak voor de eisprong. Er zijn nieuwe tests die ook de stijging van het hormoon oestrogeen meten, die al eerder inzet. Ovulatietesten kun je kopen bij de apotheek of drogist. Besef wel dat je dan dus seks moet hebben op het moment dat de test vruchtbaarheid aangeeft. Dat kan minder leuk zijn en ook stress geven.
Vruchtbaredagen-methoden om zwangerschap te voorkomen
Het bepalen van de vruchtbare dagen wordt soms ook gebruikt om juist een zwangerschap te voorkómen. Op die dagen hebben vrouwen dan geen onbeschermde penis-in-vagina seks. Maar de eisprong is niet precies te voorspellen, zeker niet met één methode, of een app. Ook moet je voldoende risicovolle dagen aanhouden, aangezien zaadcellen lang kunnen overleven. Hier lees je alles over vruchtbaredagen-methoden om een zwangerschap te voorkomen.
Wanneer je verschillende methoden combineert (symptothermale methode) en die goed leert toepassen, kun je met behoorlijke betrouwbaarheid een zwangerschap voorkomen. Wil je écht niet zwanger raken, dan kun je het beste anticonceptie gebruiken waar je geen fouten mee kunt maken: een hormoonspiraaltje, koperspiraaltje of hormoonstaafje.