In het kort
- Het is een klein ankertje met hormonen
- Het wordt in de baarmoeder geplaatst
- In het hormoonspiraaltje zit 1 soort hormoon
- Dit hormoon zorgt ervoor dat je niet zwanger wordt
- Het werkt 5 of 8 jaar (hangt af van het type)
- Het hormoonspiraaltje is heel betrouwbaar
- Je betaalt per hormoonspiraaltje rond de €150,00 per 5 jaar. Omgerekend is dat €2,50 per maand.
Wat is een hormoonspiraaltje?
Het hormoonspiraaltje is een klein ankertje dat een ervaren huisarts, gynaecoloog of verloskundige in de baarmoeder plaatst. In het hormoonspiraaltje zit 1 soort hormoon: progestageen. Dit hormoon zorgt ervoor dat er geen eicel rijpt. Als er toch een eitje vrijkomt, is de baarmoeder door dit hormoon niet geschikt gemaakt voor het innestelen. Verder zorgt dit hormoon er ook voor dat het slijm in de baarmoederhals moeilijk doordringbaar wordt voor zaadcellen.
Er zijn verschillende soorten hormoonspiraaltjes. Je huisarts of een verloskundige kan je hier meer over vertellen. Afhankelijk van het spiraaltje kan deze 5 of 8 jaar blijven zitten.
Hoe gebruik je het hormoonspiraaltje?
Een ervaren huisarts, verloskundige, gynaecoloog of abortusarts plaatst het hormoonspiraaltje in de baarmoeder. Meestal gebeurt dit tijdens de menstruatie of direct daarna. Dit kan even pijn doen. Je kunt een uur van tevoren pijnstillers nemen (Naproxen 500mg of Paracetamol 2x500mg). Na het plaatsen hoef je 5 of 8 jaar niet meer aan je anticonceptie te denken. Na die tijd moet je het hormoonspiraaltje eruit laten halen of vervangen.
Het spiraaltje heeft twee korte draadjes die uit de baarmoedermond komen. Deze kun je zelf voelen diep in je vagina. Je kunt hiermee zelf controleren of het hormoonspiraaltje nog goed zit. Tijdens de seks kan een de partner heel soms de draadjes voelen. De draadjes gebruikt de arts om het spiraaltje er weer uit te halen. Je kunt vragen om ze wat korter te laten knippen.
Na 5 of 8 jaar is het spiraaltje uitgewerkt en moet je het er weer uit laten halen. Dan komt je natuurlijke menstruatiecyclus weer op gang en ben je weer vruchtbaar.
Let op! Als je gebruik maakt van menstruatiecups, verbreek dan eerst het vacuüm voordat je deze eruit haalt. Anders kun je per ongeluk het spiraaltje mee trekken. Oefen daarmee voordat je een spiraaltje laat plaatsen.
Is het plaatsen pijnlijk?
Het plaatsen van een spiraaltje is voor sommige vrouwen (heel) pijnlijk. Voor andere vrouwen valt de pijn heel erg mee. Het is niet te voorspellen of het voor jou pijnlijk zal zijn. Ook hebben sommige vrouwen nog (veel) pijn in de dagen nadat het spiraaltje geplaatst is.
Het inbrengen kan minder pijnlijk zijn als je al eens op een natuurlijke manier een kind hebt gebaard, maar ook dat geldt niet voor iedereen. Er zijn spiraaltjes van verschillende grootte en met een smallere inbrenghuls. Toch is niet bewezen dat een kleinere spiraal of inbrenghuls het plaatsen minder pijnlijk maakt.
Wat wel helpt, is om te ontspannen. Het is dus belangrijk dat de arts jou op je gemak stelt. Ook heeft de ene arts meer ervaring met het plaatsen van spiraaltjes dan de andere. Uit onderzoek blijken vrouwen heel positief te zijn over het plaatsen van een spiraaltje bij een verloskundige. Een verloskundige heeft meer tijd dan een huisarts en veel ervaring met het plaatsen van spiraaltjes.
Heb je veel pijn tijdens het plaatsen van een spiraaltje of ben je erg bang voor pijn, vraag dan wat er mogelijk is aan verdoving.
Hoe betrouwbaar is een hormoonspiraaltje?
Het hormoonspiraaltje is heel betrouwbaar. De kans op zwangerschap is ongeveer 0,1%. Dit komt doordat je de spiraal bijvoorbeeld niet per ongeluk kan vergeten. Er is dus geen kans op gebruiksfouten. Van elke 1000 vrouwen die een jaar het hormoonspiraaltje gebruiken, wordt er ongeveer 1 toch zwanger.
Voor- en nadelen van een hormoonspiraaltje
Voordelen
- Je kunt het hormoonspiraaltje niet vergeten
- Je hoeft er maar 1 keer in de 5 of 8 jaar aan te denken
- Het blijft betrouwbaar als je overgeeft of diarree hebt
- Je menstruatie is meestal korter en lichter en doet minder pijn
- Sommige vrouwen hebben geen maandelijkse bloeding meer zo lang ze het spiraaltje gebruiken, dit kan geen kwaad
- Er zitten minder hormonen in dan in de pil
Nadelen
- Het inbrengen kan pijn doen
- In de eerste weken of maanden kun je last hebben van krampen of pijn
- Een ervaren arts of verloskundige moet het inbrengen
- Je kan onregelmatige bloedingen hebben
- Je bent niet beschermd tegen soa’s
Heb je losse seksuele contacten? Of heb je een vaste partner, maar zijn jullie niet allebei negatief getest op soa's? Gebruik dan ook een condoom om soa's te voorkomen.
Mogelijke bijwerkingen van een hormoonspiraaltje
- onregelmatige bloedingen
- minder hevige menstruaties
- helemaal geen menstruaties meer
- hoofdpijn
- puistjes
- haaruitval
- gevoelige borsten
- sombere gevoelens
- gewichtstoename
- Meer vaginale afscheiding, dit is niet ongezond
Als je bijwerkingen krijgt van een hormoonspiraaltje, zijn die meestal tijdelijk. Het lichaam moet even wennen aan de verandering in hormonen. Meestal verdwijnen bijwerkingen na een paar maanden.
Bij sommige vrouwen zijn de bijwerkingen blijvend. Die bijwerkingen kunnen positief of negatief zijn. Het kan zijn dat je minder last hebt van bloedverlies en pijn bij je menstruatie. Of dat je helemaal geen menstruaties meer hebt.
Met een hormoonspiraaltje heb je een stabiel (laag) niveau van progestageen. Sommige vrouwen zijn heel gevoelig voor veranderingen in hormonen en houden bijwerkingen.
Bevalt het hormoonspiraaltje jou niet goed, kijk dan met je huisarts of een verloskundige welke andere anticonceptie je zou kunnen proberen.
Risico’s
Als je het hormoonspiraaltje gebruikt of pas hebt gebruikt, heb je mogelijk een iets verhoogd risico op borstkanker. Het risico op borstkanker is voor jonge vrouwen heel erg klein.
Video
In dit filmpje vertellen vrouwen wat hun ervaringen zijn met een hormoonspiraaltje.
Voor wie is een hormoonspiraaltje geschikt?
Het hormoonspiraaltje is geschikt voor vrouwen die:
- Niet elke dag aan hun anticonceptie willen denken
- De komende jaren niet zwanger willen worden
- Geen oestrogeen mogen of willen gebruiken
Overleg met de huisarts, gynaecoloog of verloskundige of een hormoonspiraaltje voor jou geschikt is. Met bepaalde aandoeningen kun je meer gezondheidsrisico's lopen. Samen kom je tot een keuze voor anticonceptie die bij jou past.
Wat kost een hormoonspiraaltje?
Een hormoonspiraaltje kost rond de €150,00. Dit moet je in één keer betalen, maar je bent dan wel voor 5 of 6 jaar beschermd. Omgerekend betaal je dus ongeveer €2,50 per maand. Als je een spiraaltje door een gynaecoloog wilt laten plaatsen, betaal je daar nog extra voor.
Tot 18 jaar vergoedt de basisverzekering jouw anticonceptie. Als je tussen de 18 en 21 bent, betaal je anticonceptie uit je eigen risico. Vanaf 21 jaar wordt anticonceptie alleen vergoed als je hiervoor een aanvullende verzekering hebt. Als je geen aanvullende verzekering hebt, moet je zelf de anticonceptie betalen.
Waar kun je een hormoonspiraaltje krijgen?
De huisarts, gynaecoloog of verloskundige schrijft een recept voor. Je haalt het hormoonspiraaltje zelf op bij de apotheek. Je moet zeker weten dat je geen soa of ontsteking hebt. Soms moet je een soa-test doen voordat de arts of verloskundige het spiraaltje plaatst.
Tips voor de partner
Denkt je partner aan een hormoonspiraaltje? Misschien vindt ze het fijn als jij mee gaat naar de huisarts voor een advies. Het kan voor een vrouw spannend zijn om een spiraaltje te laten inbrengen, ze kan bang zijn voor de pijn bij plaatsing. Je kunt vragen of ze graag wil dat jij erbij bent. Andere tips voor ondersteuning:
- Wees begripvol als ze pijn heeft of bijwerkingen ervaart van het spiraaltje
- Betaal mee aan de kosten
Gebruikt jouw sekspartner een hormoonspiraaltje, maar zijn jullie niet allebei negatief getest op soa’s? Gebruik dan een condoom.
Heb je hulp nodig bij het kiezen van het juiste anticonceptiemiddel? Gebruik onze handige anticonceptiekeuzehulp.
Weet je nu welke anticonceptiemethode bij jou/jullie zou kunnen passen? Hier lees je wat je nu kunt doen!
Veelgestelde vragen
-
Kan het zijn dat mijn spiraaltje niet goed zit?
Je kunt zelf controleren of je spiraaltje goed zit door te kijken of je de draadjes voelt. Als je die voelt, zou je spiraaltje goed in je baarmoeder moeten zitten. Je kan ook contact opnemen met je arts, gynaecoloog of verloskundige om te laten controleren of het spiraaltje goed zit. Doe dat in ieder geval als je pijn blijft houden na het plaatsen van een spiraaltje.
-
Is er verdoving mogelijk bij het plaatsen van een spiraaltje?
Voordat je een spiraaltje laat plaatsen krijg je advies over pijnstilling die je vooraf kunt nemen. Er zijn ook middelen om tijdens het plaatsen de baarmoedermond iets te verdoven, zoals een verdovende crème of spray. Een verdovende prik kan ook, maar een prik in de baarmoedermond kan ook pijn doen. Vraag aan de huisarts, verloskundige, abortusarts of gynaecoloog wat de mogelijkheden zijn. Bij een gynaecoloog is soms een roesje mogelijk, maar daarvoor moet je wel betalen.
Het belangrijkste is om een ervaren arts te hebben die het spiraaltje plaatst, en dat je je kunt ontspannen. Een verloskundige heeft vaak meer tijd dan de huisarts en daar geldt dezelfde vergoeding.
-
Kan het spiraaltje door je lichaam gaan zwerven?
Nee, je baarmoeder is afgesloten dus een spiraaltje kan niet door je buik gaan zwerven. Wel gebeurt het heel af en toe dat het plaatsen niet goed gaat en het spiraaltje door de baarmoederwand gaat. Vaak is dit direct duidelijk bij de plaatsing. Een scheurtje in de baarmoeder kan hersteld worden. Kies een ervaren huisarts, verloskundige, abortusarts of gynaecoloog voor het plaatsen van een spiraaltje.
Wat wel vaker gebeurt, is dat het lichaam een spiraaltje uitstoot. Dat komt het spiraaltje door de opening in de baarmoedermond uit de vagina. Die kans bestaat ook als je menstruatiecups gebruikt. Als je niet eerst het vacuüm verbreekt voordat je de cup eruit haalt, kun je het spiraaltje meetrekken.
-
Kun je zwanger worden als je een spiraaltje hebt?
Die kans is heel klein. Een spiraaltje is nog betrouwbaarder dan de pil, omdat je er geen fouten mee kunt maken. Maar geen enkele methode is 100% betrouwbaar. Twijfel je of je spiraaltje goed zit laat dit dan controleren door een arts, verloskundige of gynaecoloog.
-
Kun je onvruchtbaar worden van een spiraaltje?
Nee, als het spiraaltje verwijderd is, komt je natuurlijke cyclus weer op gang. Je kunt dan weer zwanger raken. Een spiraaltje beschadigt je baarmoeder niet als hij goed geplaatst wordt.
-
Voel je het spiraaltje zitten?
Nee, je voelt het spiraaltje niet zitten en je partner ook niet bij seks. Het zit in de baarmoeder en die is afgesloten. De daarjes steken wel uit de baarmoederhals, diep in je vagina.
Als jij of je partner last hebben van de draadjes tijdens seks, kun je de huisarts of verloskundige vragen om de draadjes korter te laten knippen. Net na het plaatsen kunnen de touwtjes ook nog wat harder en stugger zijn. Ze worden vanzelf zachter.
Heb je het idee dat de draadjes langer of korter zijn geworden? Misschien zit je spiraal dan niet meer goed. Maak dan een afspraak voor controle.
-
Kun je sneller een baarmoederontsteking krijgen als je een spiraaltje hebt?
Die kans is iets verhoogd in de eerste drie weken nadat het spiraaltje is geplaatst. Het is daarom belangrijk om bij plaatsing te laten checken of je niet al een sluimerende ontsteking hebt in je baarmoeder (bijvoorbeeld een soa). De arts of verloskundige kan dat eenvoudig doen.
-
Blijft het spiraaltje wel zitten als ik een menstruatiecup gebruik?
De kans bestaat dat het spiraaltje door de baarmoedermond (die open is bij een menstruatie) wordt getrokken bij het uithalen van een menstruatiecup. De cup trekt namelijk vacuüm en daardoor zuigt hij zich vast aan de baarmoedermond. Zorg dat je eerst het vacuüm verbreekt door een vinger achter de cup te steken voordat je hem eruit haalt.