Wat is de pil?

De anticonceptiepil is een klein pilletje waar hormonen in zitten. Het hormoon progestageen zorgt ervoor dat er geen eicel vrijkomt en de baarmoeder niet klaargemaakt wordt voor een bevrucht eitje. Ook maakt dit hormoon het slijm in de baarmoederhals minder goed doordringbaar voor zaadcellen. Zo zorgt de pil er op verschillende manieren voor dat je niet zwanger wordt.

In de meeste pillen zit naast het hormoon progestageen ook het hormoon oestrogeen. Dat hormoon zorgt ervoor dat je in de in de stopweek een bloeding krijgt. Je weet daardoor precies wanneer je bloeding komt. Er is ook een pil met alleen progestageen: de minipil. Deze werkt net zo goed. Je krijgt met de minipil niet elke maand een bloeding.

Verschillende pillen

Er zijn veel verschillende pillen, en elke pil heeft weer een andere hoeveelheid en soort progestageen en oestrogeen. Ook is er soms verschil tussen de pilletjes in één strip.

Eénfasepil

Bij éénfasepillen hebben alle pillen in een strip evenveel hormonen. Je krijgt dus elke dag evenveel hormonen binnen.

Meerfasenpil

Bij meerfasenpillen verschilt het per pil hoeveel hormonen erin zitten. De ene dag krijg je dus meer hormonen binnen dan de andere dag. Dit lijkt meer op hoe je lichaam zelf hormonen aanmaakt.

Wat gebeurt er in je lichaam als je de pil slikt?

Lotte Weimar, gynaecoloog bij het Universitair Medisch Centrum Utrecht, vertelt het in dit filmpje van de Universiteit van Nederland.

Hoe gebruik je de pil?

De vrouw of persoon met een baarmoeder slikt de pil elke dag. Meestal zitten er 21 pillen in een strip. Elke dag slik je op ongeveer dezelfde tijd 1 pil. Bij de meeste pillen heb je na 21 dagen een korte stopperiode van 4 tot maximaal 7 dagen. Je slikt dan geen pil en dan komt je bloeding. Je bent in die stopweek wel beschermd tegen zwangerschap. Hierna begin je weer met een nieuwe strip. Je vergroot de betrouwbaarheid door de stopweek te verkorten tot 4 dagen. Stop in elk geval nooit langer dan 7 dagen.

Stopweek overslaan

Je kunt de pil ook doorslikken, dus geen stopdagen nemen. Je krijgt dan ook geen bloeding. Dat kun je zelfs meerdere pilstrips achter elkaar doen. Veel vrouwen slikken de pil door als ze op vakantie gaan bijvoorbeeld.

Het is niet schadelijk of ongezond voor je lichaam als je geen bloeding hebt. Er is geen eitje vrij gekomen en er is weinig baarmoederslijm opgebouwd, dus er hoeft ook niets ‘opgeruimd’ te worden. Het kan wel gebeuren dat je af en toe een beetje bloedverlies hebt. Bij zo’n ‘doorbraakbloeding’ zou je een stopweek kunnen nemen van 4 tot maximaal 7 dagen. Dan krijgt je lichaam weer de kans om zich te regelen.

Sommige pilstrips hebben 28 pillen. In de laatste 7 pillen zitten geen werkzame stoffen. Door elke dag een pil te slikken, vergeet je minder snel een pil, of op tijd te beginnen met een nieuwe strip. In de laatste week van de strip komt dan de bloeding. Die kun je niet overslaan.

De minipil heeft ook 28 pillen in een strip, maar daarbij heb je geen maandelijkse bloeding. Je kunt wel af en toe een ‘doorbraakbloeding’ hebben.

Met de meerfasenpil kun je ook je bloeding uitstellen. Dit werkt een beetje anders dan bij de éénfasepil. Kijk op de bijsluiter of vraag het aan je huisarts.

Hoe betrouwbaar is de pil?

De pil is betrouwbaar als je hem elke dag rond dezelfde tijd slikt, niet meer dan 12 uur later dan de vorige dag. En je moet op tijd, na maximaal 7 dagen, met een nieuwe strip beginen. Het op tijd slikken van de eerste pil van een nieuwe strip is heel belangrijk.

Als je de pil goed gebruikt, is de kans op zwangerschap ongeveer 0.3%. Omdat je met de pil gebruiksfouten kunt maken, raakt 9% van de vrouwen die een jaar lang de pil gebruiken toch zwanger. Je kunt de pil te laat innemen of vergeten. En door overgeven of (waterdunne) diarree kan het zijn dat de pil niet goed wordt opgenomen door je lichaam. Van de 1000 vrouwen die een jaar de anticonceptiepil gebruiken, worden er tussen de 3 en 90 toch zwanger.

Ben je de pil of minipil vergeten? Heb je overgegeven na het innemen, of waterdunne diarree? Bij de veelgestelde vragen onderaan deze pagina krijg je advies. Dat is afhankelijk van om welke pil in de strip het gaat.

Voor- en nadelen van de pil

Voordelen

• Je weet wanneer je bloeding komt
• Veel vrouwen hebben minder pijn tijdens hun bloeding
• Je kunt de pil doorslikken en je bloeding overslaan
• Sommige vrouwen hebben minder last van puistjes

Nadelen

• Je kunt de pil vergeten
• De pil is minder betrouwbaar als je overgeeft
• De pil is minder betrouwbaar als je waterdunne diarree hebt
• Je bent niet beschermd tegen soa’s

Heb je losse seksuele contacten? Of heb je een vaste partner, maar zijn jullie niet allebei negatief getest op soa's? Gebruik dan ook een condoom om soa's te voorkomen.

Mogelijke bijwerkingen van de pil

Soms moet het lichaam even wennen aan de verandering in hormonen. Doordoor kun je de eerste maanden wat bijwerkingen hebben. Meestal verdwijnen die weer. De meeste vrouwen hebben geen bijwerkingen van de pil.

Combinatiepil

Bij de pil met twee hormonen (combinatiepil) kun je vooral in de eerste maanden last hebben van:

• hoofdpijn
• onregelmatig bloedverlies
• gevoelige borsten
• misselijkheid
• sombere gevoelens
• gewichtstoename
• minder zin in seks

Minipil

Bij de minipil kun je vooral in de eerste maanden last hebben van:

• onregelmatig bloedverlies
• hoofdpijn
• puistjes
• haaruitval
• gevoelige borsten
• sombere gevoelens
• gewichtstoename

Blijvende veranderingen

Bij sommige vrouwen zijn de bijwerkingen blijvend. Die bijwerkingen kunnen positief of negatief zijn. Door de hormonen in de pil krijgt je lichaam geen seintje om zelf hormonen aan te maken. Je hebt daardoor een stabiel (laag) hormoonniveau, en niet de maandelijkse pieken en dalen. Daardoor hebben sommigen door de pil minder last van bijvoorbeeld klachten voor en tijdens de menstruatie. Anderen voelen zich ‘vlakker’ door de pil, of ze voelen zich niet zichzelf.

Er is niet bewezen dat alle bijwerkingen alleen door de pil komen. Als je dikker wordt, kan dit ook komen doordat je lichaam verandert na de puberteit. En je kunt door een verandering in hormonen meer eetlust krijgen.

Jonge vrouwen aan de pil hebben meer kans op depressieve gevoelens, maar ook daarvan is niet bewezen dat dit alleen door de pil komt. Jonge vrouwen hebben sowieso te maken met hormonale veranderingen en zijn gevoeliger voor stemmingswisselingen.

Het kan zijn dat je met de pil minder makkelijk zin krijgt in seks. De hormonen in de pil zorgen er namelijk ook voor dat je lichaam minder testosteron aanmaakt. Dat hormoon is nodig om zin in seks te krijgen door dingen die je ziet, hoort of voelt. Het is een fabel dat zin in seks spontaan komt, je moet er wel voor in de stemming raken. De pil (of andere betrouwbare anticonceptie) kan ook maken dat je juist meer of vaker zin hebt in seks, omdat je je geen zorgen maakt of je zwanger kan raken.

Als de pil niet bevalt

Het kan zijn dat een bepaalde pil voor jou niet goed werkt, en je last blijft houden van vervelende bijwerkingen. Kijk dan met de huisarts of een verloskundige of je beter een andere pil of een andere anticonceptiemethode zou kunnen proberen. Er zijn veel verschillende soorten van de pil, met allemaal andere vormen en hoeveelheden van oestrogeen en progestageen. Het kan zijn dat je lichaam beter reageert op een andere pil.

Risico’s

Met de pil heb je wel iets meer kans op gezondheidsrisico’s. Je hebt met de combinatiepil een hogere kans op trombose en hart- en vaatziekten. Met de minipil is dat risico waarschijnijk lager. Je loopt meer risico als je rookt en ouder bent dan 35 jaar.

Een pil met 150 microgram progestageen en 30 microgram oestrogeen geeft het laagste risico op trombose. Daarom wordt deze het meest voorgeschreven.

Als je de combinatiepil gebruikt of pas gebruikt hebt, heb je mogelijk een iets hoger risico op borstkanker en baarmoederhalskanker. Die risico’s zijn voor jonge vrouwen wel heel erg klein. Aan de andere kant heb je als je de pil gebruikt mogelijk juist minder kans op eierstokkanker, baarmoederkanker en darmkanker. Over methoden met alleen progestageen, zoals de minipil, is veel minder bekend.

Video

In dit filmpje vertellen andere vrouwen wat hun ervaringen zijn met de pil.

Voor wie is de pil geschikt?

De pil is geschikt voor vrouwen die:

• Er elke dag op een vast tijdstip aan kunnen denken de pil in te nemen
• Een onregelmatige menstruatie hebben
• Een pijnlijke menstruatie hebben
• Van hun puistjes of huidproblemen af willen

De minipil is geschikt voor vrouwen die:

• Geen oestrogeen mogen gebruiken
• Borstvoeding geven
• Geen maandelijkse bloeding willen

De combinatiepil is niet geschikt:

• Als je trombose hebt gehad
• Als je rookt en ouder bent dan 35 jaar
• Als je rookt en migraine hebt met aura
• Als je geen oestrogeen mag gebruiken
• Als je borstvoeding geeft
• Als jij of een familielid een verhoogd risico loopt op hart- en vaatziekten

Overleg met de huisarts, gynaecoloog of verloskundige of de anticonceptiepil voor jou geschikt is. Met bepaalde aandoeningen kun je meer gezondheidsrisico's lopen. Samen kom je tot een keuze voor anticonceptie die bij jou past.

Wat kost de pil?

Sommige anticonceptiepillen zijn duurder dan andere. Meestal krijg je bij de apotheek een doosje met 3 strips. Dat is genoeg voor 3 maanden. Dit kost €6,00 tot €37,00. Omgerekend is dat dus tussen de €2,00 en €12,30 per maand.

Tot 18 jaar vergoedt de basisverzekering jouw anticonceptie. Als je tussen de 18 en 21 bent, betaal je anticonceptie uit je eigen risico. Vanaf 21 jaar wordt anticonceptie alleen vergoed als je hiervoor een aanvullende verzekering hebt. Als je geen aanvullende verzekering hebt, moet je zelf de anticonceptie betalen.

Waar kun je de pil krijgen?

Het eerste recept voor de anticonceptiepil krijg je bij je huisarts. Bij de apotheek haal je de pil op. Voor herhaalrecepten kun je je huisarts bellen en die stuurt het recept dan door naar de apotheek.

Tips voor de partner

De anticonceptiepil moet de vrouw elke dag slikken, behalve in de stopweek. Samen kun je een ongewenste zwangerschap voorkomen. Dit doe je door:

• zelf ook te weten hoe de pil werkt
• samen naar de huisarts te gaan voor een advies of voor de anticonceptiepil
• haar te helpen herinneren om de pil op tijd in te nemen
• als je niet samen woont een extra pilstrip thuis te bewaren (zo is er minder risico dat de pil wordt vergeten als je partner bij jou slaapt)
• een condoom te gebruiken als je partner de pil is vergeten
• begrip te hebben als zij bijwerkingen ervaart
• de kosten te delen.

Weet je niet zeker of je partner de anticonceptiepil goed gebruikt? Gebruik dan een condoom als bescherming tegen een ongewenste zwangerschap. Bovendien beschermt alleen een condoom tegen soa’s.